Osmanlı'da Bayramlar

*Osmanlılarda bayram kutlamaları çok önem verilirdi.

*Bayram öncesinde hazırlıklar başlardı.

*Çarşı ve pazarlar denetlenirdi. Padişah, Vezir, Şeyhülislam ve Kadı Tebdili Kıyafetle çarşı ve pazarları dolaşır, Fahiş Fiyat uygulamalarının önüne geçerdi.

*Ramazan ve Kurban bayramlarında çok tüketilen ŞEKER, UN, YAĞ gibi temel gıda maddeleri ile Kurban Bayramı için KURBANLIKLAR halkın ihtiyacını karşılayabilecek durumda mı bakılırdı. Önceden tedbir alınır KARABORSACILIĞA izin verilmezdi.

*Ramazan ve Kurban Bayramlarının gelişi AREFE GÜNÜ TOP ATIŞLARI ile halka ilan edilirdi.  Ramazan boyunca cami minarelerinde yakılan MAHYALAR bayramlarda da yakılırdı.

*MAHYA (Ay kökünden gelir, Aylık anlamında da kullanılırdı.) Minareler arasındaki mahyalar 15 gün yazı 15 gün çeşitli resimlerle süslenirdi.  “Bayramınız Kutlu Olsun” “Hayırlı Bayramlar” gibi dilekler yazılırdı.

*Bayram Namazı CAMİLERDE ve Musalla adı verilen geniş alanlarda kılınır ve sonrasında bayramlaşılırdı.

* Bayram namazı sonrasında küçükler büyüklerin ELİNİ ÖPER, büyüklerde küçüklere hediyeler vererek bayramlaşırlardı.

*Mezarlıklar Ziyaret edilir, aile büyüklerinin evlerine gidilir ve BAYRAMLAŞMA belli adap üzere yerine getirilirdi.

*Osmanlıda Memurlar Amirlerin hanesine (evine, konağına) gider, amirleriyle bayramlaşırdı. Amirleri memurlarına hediyeler verirdi. Bu uygulama maliyetli olduğu için Sultan Abdülmecit Döneminde 1845’te çıkarılan bir kanun ile kaldırıldı. Memurların Amirlerin hanesine bayramlaşmak için gitmesi yasaklandı. Bayramlaşmalar artık çalıştıkları dairelerde yapılmasına karar verildi.

* Aslında Osmanlı Devleti, bayramlaşma merasimlerini Fatih Sultan Mehmet döneminde kanuna tabi tutmuştu. Kanunname-i Ali Osman’da, padişah ve devlet memurlarının bayramlaşması belli kurallara bağlanmıştı.

*Osmanlı padişahları bayram sabaha erken kalkarlardı. Sabah namazlarını HIRKA-İ SAADET dairesinde veya AĞALAR CAMİ’nde kılarlardı.

*Namaz sonrası Hırka-i Saadet dairesi kapısına konulan bir kafes içerisindeki tahta otururdu. Burada Enderun İmamları ve Müezzinleri AŞR-I ŞERİF okurlardı. Padişah ağalarla bayramlaşırdı. Ardından Hazinedarbaşı İmamlara ve Müezzinlere atiyeler, hediyeler verirdi.

*Bayram namazı için padişah süslenmiş bir at ile saraydan çıkardı. Saray ağaları ve devlet adamlarıyla birlikte en yakındaki AYASOFYA, SULTAN AHMET veya SÜLEYMANİYE camilerinden birine gider BAYRAM NAMAZINI burada kılardı. Halk padişah ve devlet adamlarını görebilmek için geçilen yolun iki tarafını doldururdu.

* “Padişahım Çok Yaşa! Padişahım Bayramın Mübarek Ola!” deyişleriyle halk alkış tutardı. Padişah ise halka ihsanlarda bulunurdu.

* Saraya dönüldüğünde TEŞRİFATÇI’nın kanunlara uygun olarak oluşturduğu listeye göre devlet erkanı, davetliler sıraya geçerdi.

*HAS ODA önünde kurulan tahta oturan padişah, devlet adamlarının bayram tebriklerini kabul ederdi. Bayramlaşma bittikten sonra Saray Mutfağının en leziz yemekleri, tatlıları ve şerbetleri misafirlere ikram edilirdi.

* Güllaç, sütlaç, kıvrım tatlı, baklava ve helva en çok yenilen tatlılardı.  Kavurma, etli pilav, yahni, köfte tüketilen yemeklerin en başında gelirdi. Özellikle KUZU KAVURMA kurban bayramının en önemli saray ve konak mutfağının yemeğiydi. Şerbetler ve limonatalar bayram günlerinde dağıtılan en önemli içeceklerdi.

*İstanbul, Edirne, Selanik ve Bursa gibi şehirler ile Balkanlarda genel olarak KUZU kesilirdi. Doğu Anadolu ve Kafkasya bölgesinde SIĞIR, Arap ve Afrika coğrafyasında DEVE, İç Anadolu ve Akdeniz’de Keçi/TEKE kurban edilirdi.

*Padişahlar bayramlarda şehir genelinde panayırlar kurulmasına, eğlenceler tertip edilmesine önem verirdi. Eyüp, Kağıthane, Üsküdar, Beylerbeyi, Tophane, Sultan Ahmet, Fatih/Aksaray semtlerinde bayram boyunca süren eğlenceler olurdu.

*Padişahlar Galata Köprüsü, Tophane, Sarayburnu ve Haliç kıyılarında tertip edilen ŞENLİKLER katılırdı. Özellikle Revan Köşkü ve Sarayburnu şenlikleri çok güzel geçerdi.

*Şenlikler sırasında Orta Oyunu oynanırdı. Meddahlar, Hokkabazlar, Akrobatlar, Ateşbazlar türlü türlü hünerlerini gösterirlerdi.  Halk yapılan gösterilere coşkulu bir şekilde katılırlardı.

* Esnaf ve Zanaatkarlar kendi meslekleriyle ilgili becerilerini, hünerlerini alaylar tertip ederek padişaha ve halka gösterirlerdi. Bu şenlikler Bayramın bittiğini işaret eden bayramın son günü İkindi vakti TOP atışlarına kadar devam ederdi.

* Bayram günlerinde Okmeydanı, Tophane, Kâğıthane, Çamlıca, Beşiktaş gibi havadar yerlerde, mesire alanlarının olduğu yerlerde spor karşılaşmaları düzenlenirdi. At yarışları, cirit oyunu, ok atma ve özellikle GÜREŞ sporları yapılır, halk bu yarışmaları coşkuyla takip ederdi.

*Bayramlarda büyükler kendi aralarında HEDİYELEŞİRDİ.

*KÜSKÜNLER ve DARGINLAR barıştırılırdı.

*Bayramlıklar giyilirdi. Özellikle AREFE GÜNÜ çocuklara bayramlıklar alınırdı. Bayramlıklarıyla sokağa çıkan çocuklara ARİFE ÇİÇEKLERİ denirdi. Yetimleri ve öksüzleri de arife çiçeği haline getirmek zenginlerin vazifesiydi.

*Bayram öncesi esnaftan alış veriş yapacak FAKİR halk düşünülürdü. Zenginler esnafları dolaşır, güçleri nispetinde ALACAK/BORÇ defterleri olan ZİMEM DEFTERLERİNİ bir başından bir ortasından bir sonunda hesaplattırır, parayı öderdi. Borcu ödeyen kimin borcunu ödediğini, borcu ödenen de kimin borcunu ödediğini bilmezdi. Zengin olanlar ZİMEM DEFTERLERİNİ satın alırdı.

*Kapıya gelen çocuklara, bekçilere, tulumbacılara, dilencilere kimine hediyeler, bahşişler kimine de yaşına göre şekerler ve lokumlar verilirdi. Kimse geriye eli boş döndürülmezdi.

Osmanlıda bayramlar kardeşçe, birlik içerisinde, saygı ve sevgi çerçevesinde kutlanılırdı.

Halk padişaha;

Iydiniz saîd

Ömrünüz mezîd (uzun)

Makāmınız âlî (yüce) Olsun!  diye dua ederdi.

Kurban Bayramımız, halkımıza, devletimize, Alem-i İslam’a ve insanlığa barış ve huzur getirsin. Bayramımız mübarek olsun!

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mehmet Işık - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haberma Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haberma hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haberma editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haberma değil haberi geçen ajanstır.



İstanbul Markaları

Haberma, İstanbul ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (554) 334 96 00
Reklam bilgi

Anket Milletvekillerinin Sizi Temsil Ettiğini Düşünüyor musunuz?